Boombalfestival
Ervaringen van een VIA-werkkampbegeleidster

Werkkampbegeleidster zijn… een ervaring met duizend en één facetten!
Het is niet mogelijk om een heel dagboek neer te schrijven, maar hoe vat je een ervaring, een sfeer, een herinnering in enkele regels? Ik doe een poging en zal enkele momenten aanhalen die de verschillende facetten tonen en die in hun éénvoud, euforie of neerslag de sfeer toch proberen te vatten.

Gent, zaterdag 18 augustus 2007

Ik ben nerveus en enthousiast tegelijk. Vandaag begint het werkkamp dat ik de komende twee weken in goede banen zal proberen te leiden. Voor ik vertrek naar het Sint-Pietersstation in Gent, waar ik de vrijwilligers zal ophalen, maak ik eigenhandig nog een bordje met daarop de woorden 'Boombal Festival Workcamp'. De mensen die in het station op een trein aan het wachten zijn kijken me vreemd en een beetje lachend aan. Ik voel me net een vertegenwoordiger van een of andere touroperator die rijke toeristen opwacht met een bordje, om hen daarna naar de luxueuze autobus te begeleiden. Maar op mijn vrijwilligers staat geen luxueuze bus te wachten en (gelukkig) zijn de mensen waarop ik wacht geen rijke toeristen. Dat zal mijn job als werkkampbegeleider waarschijnlijk veel aangenamer maken dan die van een toeristenbegeleider. Na anderhalf uur wachten zijn bijna al 'mijn' vrijwilligers aangekomen, verdwaasd -na de reis en het soms hopeloos verloren lopen in het Belgiëland-, zenuwachtig en vooral nieuwsgierig vertrekken we naar het nu nog zo goed als lege terrein, waar naast het vele bouwwerk ook stapels herinneringen opgezet zullen worden.

Hoe vreemd ook, de sfeer zit er meteen in en het enthousiasme is alom aanwezig. Één van de vrijwilligers is een uur later aangekomen en vindt niet onmiddellijk haar draai in de groep. Werkkampbegeleider zijn is niet alleen alles in goede banen leiden, maar ook iedereen een plaatsje in de groep geven.

Voor de groepssfeer moet je het doen…

De groep is het meest dankbare aspect van het werkkamp. De kans om met gedreven, leuke en zeer verschillende mensen zo'n kamp te mogen meemaken is het aangenaamste van al. Hoewel het niet steeds van een leien dakje loopt…

Tijdens de eerste dag vond iedereen al snel hun weg in de verschillende taken. Is het te wijten aan de menselijke evolutie, of de wil van God, de jongens voelden zich thuis in het zwaardere werk en gingen, mits wat aanmoediging van mijn kant, hier graag mee aan de slag. De capaciteiten van de verschillende deelnemers maakten het makkelijker om taken te verdelen en constructief aan de slag te gaan. Één van de vrijwilligers vond haar plaats bij de keukenploeg die nog wat mankracht te kort kwam.

De eerste dagen van het kamp werden de verschillende persoonlijkheden duidelijker en de samenhorigheid nam toe. Maar het meisje dat in het begin haar draai moeilijk vond bleef dit probleem hebben. Bovendien was zij diegene die als enige hulp bood aan de keukenploeg, terwijl de andere vrijwilligers samen buiten werkten. Het was dan ook belangrijk om ervoor te zorgen dat ze daardoor niet uit de boot viel. Ik wou aan al 'mijn' vrijwilligers een mooie ervaring geven en vond het belangrijk dat ook zij voldaan naar huis kon keren.

… ook voor de arbeidsvreugde…

Je zou op voorhand nooit kunnen bedenken welke taken er bij het opzetten van een festival komen kijken. De twee dagen voor het festival begon, zouden de zwaarste zijn van het hele kamp, maar ook de meeste voldoening geven. De eerste dag werd de grootste tent opgezet. Ik wou met al de vrijwilligers hier mee aan bouwen en liet hen dan ook -mezelf inclusief- om 7u 's ochtends paraat staan om aan het grote werk te beginnen. Het samen werken aan deze taak en het tot een goed einde brengen, dát wou ik hen meegeven. Je zet niet elke dag een 8 meter hoge tent op, met de Belgische Chiro en vrijwilligers uit de hele wereld aan je zij. Een organisatorisch en technisch kluwen om te komen tot een -in mijn ogen- machtig grote constructie. Een ervaring van zwoegen en zweten met aan het einde een euforisch moment als je geslaagd bent in je opzet. Want het kan een detail lijken: wat heeft een tent opzetten nu voor betekenis in een mensenleven? Wel, ik was ervan overtuigd dat dit één van de mooie herinneringen zou worden die de groep eens zo aangenaam zouden maken en de sfeer eens zo geslaagd.

We waren echter niet alleen om al dit werk uit te voeren. De projectleider had meer dan zijn handen vol. De medewerkers van het festival en de Chirojongens staken allemaal duizend handen bij. Ik zorgde ervoor dat alles verstaanbaar bleef en moest dan ook constant Engels afwisselen met Nederlands. "I will not weten hoe spreken Nederlands en English at huis." Ik probeerde zowel de constructies van de projectleider te volgen, als mijn eigen vrijwilligers instructies te geven. Want naast het 'handen uit de mouwen steken' voelde ik ook de verantwoordelijkheid om dit tot een goed einde te brengen.

We sloten de avonden af met folkmuziek en het uittesten van de door ons geplaatste dansvloeren. De dagen waren lang, maar de goesting was groot en 's avonds genoten we nog na van de sfeer. Na ons uitgeleefd te hebben op de dansvloer, ploften we met z'n allen neer in de zetel bij de open haard en babbelden nog wat na voor we onder de wol kropen.

…maar vooral voor de Walkietalkie natuurlijk!

De volgende dag, woensdag, kreeg ik van de projectleider een Walkietalkie, omdat ik de voorbije dagen de hele tijd over en weer over het veld moest crossen om iets te vragen. Dit toestel vervolledigde mijn look: een paar rubberen botten, een stoere jeansbroek, een beige KW, een topje én een walkietalkie. Ik voelde me ontzettend in mijn sas met mijn extra attribuut en ging het dan ook direct aan mijn vrijwilligers tonen. Ik voelde me net de vrouwelijke versie van Bob de Bouwer, maar dan zonder het technisch inzicht en de plastieken glimlach. Met mijn nieuwe look stortte ik me op de volgende opdracht.

"Het brandt!"

Bij het begin van de tweede zwaarste dag kregen we de taak om te decoreren. "Mietjes!" hoor ik iedereen denken, maar er is decoratie en décoratie. Zes grote, indrukwekkende palen moesten versierd worden met slingers, vlagjes, lampen en daarna in de grond gezet worden. Als vrouwelijke leek in alles wat technisch is, had ik sterk mijn twijfels over het hoe en wat van brandende lampjes aan palen. Ik vroeg raad en raad en nog eens raad -al zegden ze in mijn ogen steeds hetzelfde- en ging met volle moed en een beetje kak in de broek mijn volgende opdracht tegemoet.

Enkele stoere jongens gingen met de drilboor aan de slag, onder mijn alziend oog en dat van alle vrouwelijke deelnemers -life is good @ Boombal festival- en plaatsten de 6 versierde grote palen in de grond. Tromgeroffel want de stekker ging in het stopcontact, en als de lichtjes niet brandden moesten we misschien alle palen terug neerhalen… Geen licht! Ik liet de meer technische breinen aan de slag gaan om uit te zoeken wat er mis was. De pletsende regen en vermoeidheid leken te verdwijnen in het niets, er was enkel aandacht voor het harde werk. Na wat hoogtechnologisch gepruts aan de lampjes was het zo ver: de stekker ging voor de tweede keer in het stopcontact. Het brandt!!! Iedereen begon spontaan te juichen, dansen en springen in de gietende regen. Een gevoel van voldoening en euforie overviel de groep. We waren net een bende losgeslagen gekken. Onze inzet werd beloond.

We konden nog nagenieten van de laatste werkdag. De voorbereiding voor het festival was af en deze avond was alleen voor ons en alle mensen die hard aan dit festival hadden gewerkt. Morgen zouden de mensen toestromen.

Omgaan met conflicten

De voorbije dagen waren er frustraties geweest bij de kok en de keukenploeg omtrent het gedrag van mijn vrijwilligster die hen sinds het begin van de week een helpende hand bood. Ze hield geen rekening met andere mensen, ze verdween geregeld voor een uur, ze deed niet wat van haar gevraagd werd en klaagde over de netheid van het werkkamp.

Had ze andere verwachtingen over het werkkamp? Begreep ze niet wat er van haar gevraagd werd? Was haar gedrag te wijten aan het cultuurverschil of aan haar onzekerheid over haar positie in de groep? Of had ze gewoon geen respect voor de andere mensen op het kamp? Wat de reden van haar gedrag ook was, ik probeerde haar duidelijk te maken wat er van haar verwacht werd en dat ze zich flexibel zou moeten opstellen. Maar de dag voor het festival ging ze over de streep en werd het meisje uit de keuken gezet. Een terechte actie van de kok, al was zij aangedaan en probeerde ik haar op te vangen.

Ik wou tevens zien dat iedereen zijn steentje bijdroeg, dat alles in goede banen liep en dat de sfeer voor iedereen goed bleef. Maar zulke zaken botsen wel eens …

Party!

Hoewel het werk niet onaangenaam en de sfeer heerlijk was, was het begin van het festival toch welkom. Vier dagen lang konden we genieten van heerlijke muziek. Overdag was er rust, praatten en lachten we in onze tent en volgden we een paar dansworkshops. 's Avonds begonnen we aan een lange nacht, vol dans, plezier en gelach. Hoewel de vrijwilligster, die de dag ervoor uit de keuken gevlogen was, zich ook tijdens het festival afzonderde, bloeide ze tijdens het dansen helemaal open. Op een bepaald moment gaf ze me zelfs een dikke knuffel. De meeste festivalgangers sliepen al toen wij met z'n allen nog vol enthousiasme de DJ aanspoorden om nog een laatste nummer te draaien, en nog één en nog één… Toen de DJ naar huis ging, maakten we nog tot in de vroege uurtjes onze eigen muziek door ritmisch op de toog te kloppen, te rappen of Afrikaanse liedjes te zingen. Elke nacht dansten, zongen en lachten we nog na tot 7 uur.

Beslissingen nemen

De dagen na het festival, was er de afbouw. De eerste week was zwaarder werk maar we konden niet zeggen dat we dat erg vonden. Maar ook deze week was niet enkel rozengeur en maneschijn. De vrijwilligerster, waarover in de eerste week heel wat frustraties ontstonden, zorgde ook in de tweede week voor problemen. Omwille van hoogoplopende frustraties, het ontbreken van de juiste mentaliteit en agressief gedrag, moest ik haar uit het kamp zetten. De verantwoordelijkheid dragen voor 8 verschillende mensen is geen pretje. Je moet keuzes maken waarbij je niet voor iedereen het beste kan doen. Dat is moeilijk naar hen toe, maar zeker ook naar jezelf. Al sta je er nooit alleen voor in de beslissingen die je maakt, je oefent een belangrijke rol uit voor je vrijwilligers. Ondanks alles viel het me zwaar om deze beslissing te nemen en afscheid van haar te nemen. Toch was de groep nog steeds het mooiste aspect van het werk.

Jacuzzi

De sfeer werd -al leek dat niet mogelijk- nog eens opgedreven door het plaatsen van een jacuzzi en zwembad voor een volgende happening. De projectleider had ervoor gezorgd dat we hier met z'n allen gebruik van konden maken. Dit was echt de kers op de taart. Al hadden we de jacuzzi niet nodig om te genieten, wie kan er na een werkdag nu bubbelend warm water weigeren als het je in de schoot geworpen wordt?

Toeristje spelen

De voorlaatste dag ging ik met 'mijn' vrijwilligers op stap in Gent. Het gevoel een lokale touroperator te zijn, groeide weer, maar ik voelde me in mijn nopjes. Toen we 's avonds na wat gezwoeg en gezweet over de juiste weg -toch niet zo'n geslaagde touroperator- aankwamen op ons terrein, aanschouwden we een geweldige barbecue, geheel ter onzer beschikking. We waren de koning te rijk en sloten de avond na een frisse duik af aan een kampvuur. Een dubbel gevoel overviel me. Allerlei mensen, van verschillende culturen en karakters, waren verzameld rond een gezellig vuurtje in een leuk en onbezorgd moment, maar tegelijkertijd begon het te dagen dat dit de laatste avond samen was. Toch liet ik me opgaan in de sfeer en gezelligheid van die laatste avond.

Ook mijn werkkamp kwam tot een einde en het afscheid was, zoals bij alle mooie dingen, zwaar. Het zou even wennen worden, maar nu moest ik nog even afscheid nemen van de vele vrienden die ik er gemaakt had. Met een iet of wat triest, melig gevoel, knuffelde ik iedereen vaarwel. Ik bleef achter tot al mijn vrijwilligers vertrokken waren naar verschillende uithoeken in de wereld en nam toen zelf afscheid van de Belgische ploeg. Maandag begon een nieuwe wereld, een saaie kantoorjob voor een maandje voor ik weer achter de schoolbanken zou kruipen. Met een bijzonder gevoel ging ik het terrein af.

Terugblik

Als ik na 5 maanden terugblik op het werkkamp, kan ik alleen maar concluderen dat het voor herhaling vatbaar is. Ik kan je enkel het volgende zeggen.

Tijdens het werkkamp ben je geen moment alleen en rust heb je weinig. Maar je hebt op dat moment ook geen nood aan rust of alleen zijn. Dat maakt de ervaring juist zo speciaal: de intensiteit ervan. Als de internationale vrijwilligers 's avonds rustig praten of rusten, overloop je als werkkampbegeleider met de projectleider nog eens de planning voor de volgende dag, help je nog snel even mee, overloop je nog een paar afspraken, of breng je de administratie in orde. Je moet de hele tijd afwegingen maken over wat je moet doen en moet de taken verdelen over de vrijwilligers. Maar ik kan je met volle overtuiging zeggen dat de drukte, de vermoeidheid en het kapot zijn na 2 weken, de frustraties en de constante overwegingen niet opwegen tegen de positieve kanten van het werkkamp. Laat het cliché nu net de waarheid inhouden: het was een unieke ervaring, die ik zonder aarzelen helemaal opnieuw zou doen. Hoewel ik soms onzeker was over de vraag of ik het nu goed deed, zou ik het waarschijnlijk niet anders gedaan hebben.
Ook geeft de taak als werkkampbegeleider een enorm gevoel van voldoening. Bovendien zorgt het voor een rijkere ervaring dan gewoon meegaan als vrijwilliger.

Graag zou ik via deze weg de vele mensen bedanken die van het werkkamp een aangename en bijzondere ervaring gemaakt hebben: de internationale vrijwilligers, de Belgische medewerkers, de projectleider,…

Tine Jonckers