OP WERKKAMP IN MEXICO

In de voorbije zomervakantie trok ik naar Mexico, uitgestuurd door ons aller VIA om er, in het kader van het 'Werkampen Zuiden programma', gedurende drie weken vrijwilligerswerk te doen op een kamp georganiseerd door de lokale organisatie SEDEPAC.
Op de mooi ogende, maar voor mij verwarrende en te beknopte website van SEDEPAC, zou ik al de nodige info voor mijn werkkamp wel vinden. Tja, 't is maar hoe je het bekijkt. Ik wist wel ongeveer wat ik daar zou uitvreten, maar de exacte locatie van het project bleef me een raadsel. Ook na heel wat heen en weer mailen werd het mij niet duidelijk. Enfin, voor ik het wist was het 7 juli en moest ik vertrekken. Ik dus het vliegtuig op -met de nodige zenuwen- om 15u later in Mexico City aan te komen. Ik werd daar opgewacht door Alma en haar familie, die gelukkig wél wisten waar we naar toe moesten!

Bestemming: Zacatipa

Na een nachtelijke busrit van acht uur richting noorden, kwamen we aan in Xilitla, een stadje in de staat San Luis Potosi, zo'n 800 km noordwaarts vanuit Mexico City. Het was rondom dit stadje dat ons project in 4 dorpsgemeenschappen gerealiseerd werd. De 4 dorpsgemeenschappen, waar wij, vrijwilligers, verdeeld zaten in groepjes van ongeveer 12 mensen, zijn van daaruit min of meer "gemakkelijk" bereikbaar per 'camioneta', het plaatselijk openbaar vervoermiddel (lees: een camionet met open laadbak waarin zowel bouwmaterialen als jonge en oude mensen vervoerd worden!).

Ik verbleef in Zacatipa, in een groepje van 11 vrijwilligers, onder begeleiding van een Mexicaanse en een Amerikaan. Doordat ik nog examens had tot eind juni kon ik slechts aan de 3 laatste weken van het project deelnemen (in plaats van aan de volledige 7 weken). Mijn angst om niet direct aanvaard te worden in een reeds gevestigde groep, bleek ongegrond: onmiddellijk voelde ik me er thuis! Enkel het Spaans ging me die eerste ogenblikken nog net iets te snel, vooral als het ging over de lopende bezigheden. Gelukkig hadden ze hiervoor alle begrip en was er geen reden tot paniek.

Ons groepje, bestaande uit 5 Amerikanen, 4 Mexicanen, en 2 Belgen (Catherine uit Luik en ik), was gehuisvest in het plaatselijk schooltje, met als enige infrastrucuur een primitieve keuken met af en toe stromend water, een lavabo die constant verstopt was en, o wonder, een WC en douche. Stel je maar niet te veel voor van die douche: een buis uit de muur met ijskoud water. We werden echter geacht steeds een emmer te vullen en ons dan met een bekertje nat maken om niet al te veel te verspillen. Slapen deden we op veldbedden in een ruim klaslokaal.

Ge zijt hier om te werken!

Op maandag begon dan de "werkweek". Die bestond uit 2 hoofdbezigheden: het bouwen van een watertank voor het schooltje waarin wij verbleven en het bouwen van ecologische stoven -'estufas'- in de huisjes van de lokale bevolking. Elke dag moesten we iets doen aan beide werken, maar de watertank had prioriteit, omdat die klaar moest zijn tegen het einde van de week.
Ik had er totaal geen idee van hoe we van een cilindervormige constructie in ijzerdraad een heuse tank zouden moeten maken, maar gelukkig werden we bijgestaan door enkele Mexicanen die zoiets al eerder gedaan hadden. En het vlotte beter dan ik had durven hopen!

De eco-stoven dan: het ging erom een betere constructie te voorzien waarop de mensen ginds hun eten zouden kunnen maken, daar zij gewoon kookten op houtvuren in de kamer, met als gevolg een enorme rookontwikkeling die nergens wegkon. Onze stoven bestonden eenvoudigweg uit aarde, zand, keien en een beetje water ('ecologisch' dus) en hadden een schoorsteen waardoor de rook niet langer in de kamer hoefde te blijven hangen.

Het was meer dan eens puffen en zweten geblazen. Vooral wanneer we tot in de vroege namiddag met zijn vieren samen in een huisje (lees: hut) stonden te werken aan een stoof, met daaromheen de potten op het oude kookvuur, de rondhangende en vooral nieuwsgierig kijkende kinderen des huizes en ondertussen de brandende zon boven het huis die de temperatuur binnen serieus deed oplopen!

Maar het ging vooruit: onze tank was klaar binnen de geplande termijn en tegen het einde van het project werkten wij met ons groepje maar liefst 12 stoven af, een record binnen de 4 dorpsgemeenschappen waar zich vrijwilligers bevonden!

Gelukkig was er ook plaats voor andere, minder vermoeiende dingen naast het uitsluitend fysieke werk. Elke namiddag organiseerden we ateliers voor de plaatselijke kinderen en jeugd, zoals muziek, Engels, theater, tekenen…; kortom, voor elk wat wils. Dit was eigenlijk ook een zeer spontane manier om in contact te treden met de jeugd.
Diegenen die zich niet bezighielden met het organiseren van een atelier, kregen de kans dingen te leren van de plaatselijke vrouwen: koken, borduren. De interculturele uitwisseling ontbrak dus in geen geval!

En de inwoners zelf?

Persoonlijk vond ik het contact met de mensen zeer aangenaam, al merkte ik dat ik door mijn laattijdige aankomst wel iets minder thuis was in de organisatie van het dorp. Trouwens, de anderen hadden elk in een gastgezin verbleven gedurende het eerste weekend, dus zij hadden elk een zeer persoonlijk contact met hun familie. Ik dus niet en daardoor kende ik de mensen niet zo goed, maar daarom waren ze nog niet onvriendelijk tegen mij.

De plaatselijke bevolking van Zacatipa bleek zeer opgetogen over onze komst en in een evaluerende vergadering zeiden ze ook duidelijk zelf te willen leren hoe de stoven gebouwd werden. Het gaf me een heel goed gevoel te beseffen dat ik mezelf echt nuttig had gemaakt en dat ons werk zeker niet voor niets was geweest.

Culturele uitwisseling tussen de werkkampers

Over het algemeen zagen we de andere werkkampers enkel tijdens het weekend, wanneer er initiatieven genomen werden om binnen de gemeenschappen iets te organiseren voor de andere vrijwilligers. Zo was er een Europese cultuuravond, waarop alle aanwezige Europeanen wat uitleg gaven over hun land, hun taal en gewoontes. Daarnaast organiseerden we ook enkele intercommunautaire sportwedstrijden, waaraan ook de lokale jeugd telkens mocht deelnemen.

Voor mij waren de belangrijkste momenten van culturele uitwisseling de soms ellenlange en geanimeerde discussies aan tafel tussen Amerikanen, Europeanen en Mexicanen; over eetgewoontes, wetten, schoolsystemen enz. Grappig om te merken hoe ik me dan onmiddellijk één voelde met Annette uit Duitsland en uiteraard ook met het meisje uit Luik dat in mijn groep zat!

Met een voldaan gevoel naar huis

Ongelooflijk hoe snel de tijd vliegt als je ver van huis zit! Het afscheid met de Zacatipanen was erg emotioneel. Ik had het zelfs lastig om die mensen in hun moeilijke levenssituatie achter te laten en te beseffen dat ik nu wel gauw weer gewend zou raken aan het westerse, comfortabele leven. Maar ik weet tenminste hoe de mensen in Xilitla leven en dat kan niet elke Belg die in Mexico geweest is zeggen!

Bieke Pype